Autor: Kazimierz Dargiewicz, trener personalny, magister dietetyki
Ostatnia aktualizacja:
Na czym polega trening medyczny?
Trening medyczny w skrócie
Trening medyczny rozwija świadomość własnego ciała, koordynację ruchową, propriocepcję (zmysł odczuwania ciała w przestrzeni), zakres ruchu w stawach, stabilizację głęboką i prawidłowy oddech. Korzysta z ćwiczeń z pogranicza jogi, pilatesu, ćwiczeń korekcyjnych i treningu funkcjonalnego.
To trening dla osób, które chcą poprawić funkcjonowanie organizmu na co dzień. Jeśli czujesz sztywność w ciele, masz bóle kręgosłupa, ograniczony zakres ruchu albo zamkniętą postawę i chcesz bezpiecznie zacząć ćwiczyć z uwzględnieniem swoich ograniczeń, trening medyczny jest dla Ciebie.
Trening medyczny a rehabilitacja
Trening medyczny nie jest rehabilitacją. Nie leczy urazów ani chorób i nie zastępuje fizjoterapeuty ani lekarza. Zaczyna się tam, gdzie kończy się rehabilitacja, albo służy profilaktyce, zanim pojawi się kontuzja. Jeśli masz aktualne zalecenia lekarza lub fizjoterapeuty, wdrażam je w planie treningowym.
Trening medyczny pomaga dostosować aktywność fizyczną do Twojego stanu zdrowia. Przebyte kontuzje, choroby i ból często budzą lęk przed ćwiczeniami i obawę, że ruch pogorszy sytuację. Tymczasem brak regularnej aktywności zwykle pogłębia problem. Z ruchem wiąże się odżywienie i dotlenienie tkanek, krążenie limfy i praca wszystkich układów w ciele. Ograniczanie ruchu prowadzi do dalszego spadku sprawności i błędnego koła. Dlatego ważne jest znalezienie formy aktywności dostępnej dla Ciebie, od regularnych spacerów po bardziej specjalistyczny trening, jak trening medyczny.
Kto prowadzi trening medyczny?
Trening medyczny prowadzi trener medyczny, czyli fizjoterapeuta albo trener personalny ze specjalizacją medyczną. Powinien znać anatomię i biomechanikę, bo to pozwala mu ocenić funkcjonalnie układ ruchu, zaplanować trening i go poprowadzić. Pomaga też wprowadzić zmiany w stylu życia, które służą zdrowiu: poprawić nawyki żywieniowe, zwiększyć aktywność poza treningiem, uregulować rytm dobowy. Dobry trener medyczny jest też empatyczny wobec osób z problemami zdrowotnymi.
Ja jestem trenerem personalnym z akredytacją REPs (EQF 5) i specjalizacją medyczną oraz magistrem dietetyki. Nie prowadzę rehabilitacji. Jeśli Twój problem wymaga diagnozy lub leczenia, najpierw skonsultuj go z lekarzem lub fizjoterapeutą.
Dla kogo jest trening medyczny?
Teoretycznie dla każdego, kto stawia zdrowie na pierwszym miejscu. W praktyce zwykle dopiero ból, kontuzja lub ograniczenie w ciele zwracają uwagę na prozdrowotne aspekty treningu. Większość osób skorzysta z włączenia elementów treningu medycznego do swojej aktywności. Najczęściej trafiają do mnie:
- Osoby z siedzącym trybem życia. Trening medyczny niweluje skutki wielu godzin w jednej pozycji: sztywność, przeciążeniowe bóle kręgosłupa, zmniejszone zakresy ruchu i zamkniętą postawę. Więcej o pracy z plecami przy pracy biurowej jest w sekcji „Cele”, w zakładce „Plecy i Biuro”.
- Osoby po zakończonej rehabilitacji. Praca z fizjoterapeutą bywa pierwszym doświadczeniem kierunkowej pracy nad ruchem. Trening medyczny pozwala wrócić do aktywności albo ją rozpocząć i dalej rozwijać sprawność po powrocie do zdrowia.
- Osoby zaczynające ćwiczyć albo wracające po długiej przerwie. Trening medyczny pozwala zacząć bezpiecznie, przez kształtowanie prawidłowych wzorców ruchowych.
- Osoby, którym zależy na jakości życia. Trening medyczny może być też formą relaksu albo rozładowania napięcia przy intensywnym trybie życia.
Przy chorobach przewlekłych, w ciąży albo w starszym wieku dobór ćwiczeń zawsze uzgadniam z zaleceniami lekarza prowadzącego.
Jak wygląda trening medyczny?
Trening medyczny, podobnie jak trening funkcjonalny, zaczyna się od wywiadu medycznego i oceny funkcjonalnej ruchu. Trener zwraca uwagę na sposób oddychania i przemieszczania się, postawę ciała w ruchu oraz lateralizację, czyli różnice w pracy lewej i prawej strony ciała. Na tej podstawie planuje dalsze ćwiczenia, skupiając się na newralgicznych punktach i ich wpływie na zdrowie. Bierze też pod uwagę inne aspekty życia, które wpływają na stan psychofizyczny.
Dobór ćwiczeń zależy od Twojego celu. Trening medyczny może też być elementem treningu skupionym na jednym aspekcie, na przykład na nauce oddechu, wzmocnieniu mięśni wokół kręgosłupa albo wyrównaniu asymetrii w ciele. Ze względu na złożoność i rolę diagnostyki w planowaniu ćwiczeń ma najczęściej charakter indywidualny.
Taką ocenę wykonuję podczas pierwszego treningu.
Ćwiczenia w treningu medycznym
Trening medyczny, podobnie jak funkcjonalny, opiera się na doskonaleniu wzorców ruchowych. Dlatego bywa nazywany funkcjonalnym treningiem medycznym. Jeszcze większy nacisk kładzie jednak na ćwiczenia korekcyjne i prozdrowotne oraz ich indywidualizację. Dobór ćwiczeń zależy od Twojej sprawności i stanu zdrowia.
Mięśnie głębokie
Trening medyczny zwraca uwagę na rolę mięśni głębokich. Należą do nich między innymi mięśnie dna miednicy, mięsień poprzeczny brzucha, mięsień wielodzielny, mięsień biodrowo-lędźwiowy, mięsień pośladkowy średni i mięsień piersiowy mniejszy. Tworzą głęboką taśmę, która jest kluczowa dla zdrowia, a bywa pomijana w treningach skupionych na zewnętrznej warstwie mięśni. Trudno do niej dotrzeć ogólnymi ćwiczeniami.
Jak trening medyczny zmienia pozostałe ćwiczenia
Dzięki ćwiczeniom z zakresu treningu medycznego pozostałe ćwiczenia i aktywności wykonujesz inaczej: z większą swobodą ruchu, lepszym czuciem mięśniowym i prawidłowym oddechem. To wpływa na ich skuteczność i bezpieczeństwo.
Większość osób ma złożone cele i mało czasu, dlatego trening medyczny może być elementem ogólnego programu, na przykład pracą nad oddechem albo blokiem mobilności i stabilności. Dobrze uzupełnia inne formy treningu i sprawdza się jako kierunkowa rozgrzewka albo relaksacja. Jest też ważną częścią treningu personalnego.
Zacznij od pierwszego treningu
Jeśli nie wiesz, czy trening medyczny jest dla Ciebie, zacznij od pierwszego treningu w JustGym na Broniewskiego. Podczas niego przeprowadzam wywiad medyczny i ocenę ruchu, a potem proponuję, od czego zacząć. Podstawy treningu opartego na wzorcach ruchowych opisuję w artykule Na czym polega trening funkcjonalny, a jak odczytać wyniki analizy składu ciała, w artykule Jak interpretować wyniki analizy składu ciała.